«Ηρωική Τριλογία» και «Δελφική Εορτή»: Ο Κ. Γ. Καρυωτάκης και ο εορτασμός της Εκατονταετηρίδας της ελληνικής Επανάστασης του 1821

Abstract

Οι επετειακοί εθνικοί εορτασμοί συμπυκνώνουν τα εθνικά αφηγήματα, τα οποία διαχέονται από το κράτος και τις πολιτισμικές ελίτ στο κοινωνικό σώμα. Έτσι και ο εορτασμός της εκατονταετηρίδας της Επανάστασης του 1821 αποτελεί προνομιακό πεδίο διερεύνησης των τρόπων με τους οποίους επιχειρείται στον ελληνικό Mεσοπόλεμο η επανοικειοποίηση του εθνικού ιστορικού παρελθόντος. Μάλιστα, την πρώτη μεσοπολεμική δεκαετία απαιτήθηκε να αναδιαταχθεί η εθνική ταυτότητα μετά την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας λόγω της Μικρασιατικής Καταστροφής. Αυτή η τομή προσδίδει στον εορτασμό της Εκατονταετηρίδας επιπρόσθετο ενδιαφέρον. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1920 από τη μια πλευρά λαμβάνουν χώρα οι εθνικοί εορτασμοί, από την άλλη όμως οι ασφυκτικές οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες του ελληνικού Μεσοπολέμου δημιουργούν ρωγμές στη στερεότητα των εθνικών αφηγημάτων. Η ποίηση, ιδιαίτερα, της εν λόγω δεκαετίας, μέσω της λεγόμενης «γενιάς της παρακμής», αναταράσσει τις αστικές ιδέες του οράματος και της προόδου, μέσω των οποίων επιχειρείται η συγκρότηση των εθνικών ιδεωδών. Στο παρόν άρθρο εξετάζονται οι τρόποι με τους οποίους η ποίηση του Κ. Γ. Καρυωτάκη αναμετριέται με δύο πρακτικές πολιτισμικού συμβολικού: πρώτον την ηρωοποίηση των αγωνιστών της Επανάστασης και δεύτερον την πολιτισμική κατασκευή της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού από την αρχαιότητα έως τα νεότερα χρόνια. Μέσω μιας διεπιστημονικής –ιστορικής και φιλολογικής– προσέγγισης συνδυάζονται από άποψης μεθοδολογίας στοιχεία πολιτισμικής κριτικής με την εκ του σύνεγγυς ανάγνωση και ανάλυση των ποιημάτων «Ηρωική Τριλογία» και «Δελφική Εορτή» του Κ.Γ. Καρυωτάκη.