Αρχειακές αναδιφήσεις, μνημονικές ανακλήσεις και το "ζωντάνεμα" των ηρώων: Η περίπτωση των Ακυβέρνητων Πολιτειών του Στρατή Τσίρκα

Περίληψη

Τα τρία αρχειακά κουτιά, που βρίσκονται στο Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (Ε.Λ.Ι.Α.) του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης και περιέχουν ανέκδοτο υλικό από τη συγγραφή των Ακυβέρνητων Πολιτειών (σημειώσεις, υποτυπώδεις ημερολογιακές εγγραφές, καταλόγους και σύντομα βιογραφικά σημειώματα), διαρθρωμένα επί τη βάσει της συγγραφής των τριών επιμέρους έργων των Ακυβέρνητων Πολιτειών –της Λέσχης (1961), της Αριάγνης (1962) και της Νυχτερίδας (1965)–, συνιστούν το κύριο υλικό στη διάθεση του ερευνητή, προκειμένου ο τελευταίος να θεαθεί καίριες, και πολλές φορές σκοτεινές, εκφάνσεις του πολυσύνθετου αυτού έργου. Περιλαμβάνονται οι ιδιαίτερα σημαντικές πρώτες γραφές της τριλογίας, οι οποίες, σε συνδυασμό με τις διορθώσεις και τις προσθήκες του ίδιου του Τσίρκα, συντελούν στην κατάδειξη των επιμέρους παρεμβάσεων επί του αρχείου και των διαδοχικών “στρωμάτων”, στα οποία συνίσταται το τελικό αποτέλεσμα. Έγγραφα άξια προσοχής, οι κατάλογοι των προσώπων στα οποία ο συγγραφέας επρόκειτο να αποστείλει αντίτυπα των βιβλίων του, αλλά και τα σύντομα βιογραφικά σημειώματα των εμφανιζόμενων στην κεντρική ιστορία προσώπων, δύνανται να θέσουν προς εξέταση στο μελετητή πολλαπλές υποθέσεις εργασίας. Μια εξ αυτών, άμεσα συνδεδεμένη με τη διαμόρφωση των λογοτεχνικών χαρακτήρων της τριλογίας, πρόκειται να κατευθύνει και τα πορίσματα του παρόντος άρθρου. Συγκεκριμένα, θα αναζητηθούν οι βασικές αρχές οικοδόμησης των δρώντων στις Ακυβέρνητες Πολιτείες προσώπων, μια διαδικασία, που, καθώς φαίνεται, κατέστη για τον συγγραφέα θεμελιώδες εργαλείο, κατά την ανάπτυξη της μυθοπλασίας του. Σε συνδυασμό, μάλιστα, με τις αρχές που δύναται να προσπορίσει στο έργο αυτό η σύγχρονη θεωρητική βιβλιογραφία, θα αναζητηθούν οι βάσεις διάρρηξης της αφηγηματικής ενότητας του έργου, γεγονός που σε μεγάλο βαθμό βασίζεται στη διαπλοκή των λογοτεχνικών χαρακτήρων και τη διαμόρφωση, ανάμεσά τους, alter ego με σημαντική για την εξέλιξη της πλοκής παρουσία.