Η σύνδεση του τραγικού και της ιστορίας στην Ανατομία Εγκλήματος του Γιωργή Κότσιρα: Μνήμες από τη δεκαετία του 1940

Περίληψη

Τα ιστορικά γεγονότα της κρίσιμης δεκαετίας του 1940, με αποκορύφωμα τον Εμφύλιο Πόλεμο, διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη λογοτεχνική παραγωγή του τόπου. Όσον αφορά στην ποίηση, η επιβολή φραγμών στην ελεύθερη έκφραση είχε συχνά ως αποτέλεσμα οι ποιητές να αποδώσουν τα ιστορικά γεγονότα έμμεσα και υπαινικτικά. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ποιητές κατέφυγαν στον αρχαίο ελληνικό τραγικό μύθο προκειμένου να αποτυπώσουν μέσα στις δύσκολες ιστορικές συνθήκες τα γεγονότα που τους συγκλόνισαν, επανεγγράφοντας τον μύθο σε νέα δεδομένα. Κατά συνέπεια, το τραγικό συνδέθηκε με την ιστορία με αποτέλεσμα να ανασημασιοδοτηθεί. Στόχος λοιπόν του παρόντος άρθρου είναι η σκιαγράφηση της έννοιας του τραγικού στην Ανατομία Εγκλήματος του Γιωργή Κότσιρα, όπου εντοπίζονται μνήμες από τη δεκαετία του 1940. Αρχικά, γίνονται ορισμένες επισημάνσεις σχετικά με το τραγικό, το οποίο συνιστά μια πολυδιάστατη και δυσερμήνευτη έννοια με σημασιολογική μεταβλητότητα ανάλογα με τις εκάστοτε ιστορικοκοινωνικές και πολιτικές συνθήκες. Στη συνέχεια, παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο ο ποιητής αναπτύσσει έναν διάλογο με τον αρχαίο ελληνικό τραγικό μύθο και με την ιστορία. Έπειτα, παρουσιάζεται η συνακόλουθη ανασημασιοδότηση του τραγικού στην Ανατομία εγκλήματος και, ειδικότερα, στην ενότητα που φέρει τον τίτλο «Τα πρόσωπα του φόνου», όπου εντοπίζονται διακείμενα από την αρχαία ελληνική τραγωδία. Καταληκτικά, συνάγεται το συμπέρασμα πως, συνδεόμενο με την ιστορία και με δεδομένο ότι το συγκρουσιακό στοιχείο αποτελεί χαρακτηριστικό του γνώρισμα, το τραγικό αποτυπώνει μέσα από την ποίηση τη βία που χαρακτηρίζει τη μεταπολεμική και τη σύγχρονη εποχή. Επιπλέον, το τραγικό αισθητοποιεί τη φθορά και την οδύνη της μεταπολεμικής εποχής.