Ανάβαση προς το ιδεολογικό Purgatorium του λόγου: Μια προσέγγιση στις θεμελιακές επιρροές στην εργογραφία του Νίκου Καζαντζάκη

Περίληψη

Η παρούσα έρευνα στοχεύει στην ανάδειξη των θεμελιωδών επιρροών στην ιδεολογία και την εργογραφία του Νίκου Καζαντζάκη, οι οποίες συμβάλλουν στην ευχερέστερη κατανόηση της κοσμοθεωρίας του. Ο ίδιος, από νεαρή ήδη ηλικία, προβληματιζόταν και εμπνεόταν από το ζήτημα της πίστης: οι βίοι των Αγίων, όπως εξομολογείται στην Αναφορά του, τον ενέπνεαν με τις μαρτυρικές ιστορίες τους, η εσώκλειστη ελληνογαλλική σχολή της Νάξου, όπου φοίτησε, τον δασκάλεψαν καλά τα θρησκευτικά δόγματα, όμως η κατοπινή του εμβάθυνση στην επιστήμη, στην εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου και στον Κοπέρνικο, του γεννούν το σπόρο της αμφιβολίας και της αναζήτησης. Η Χριστιανική του πίστη σταδιακά μειώνεται, όμως επανέρχεται τακτικά στο συγγραφικό του προσκήνιο ως «μια κύστη που την αφαιρείς, αλλά ξαναμεγαλώνει». Ο Καζαντζάκης δεν ήταν θρησκευόμενος με την παραδοσιακή έννοια του όρου και δεν υπηρετούσε τυφλά το χριστιανικό δόγμα, λόγω των πολλαπλών διαβασμάτων κι επιστημονικών ερευνών του⸱ εντούτοις, ασπάστηκε μια ιδεολογία βαθιά μυστικιστική, που απέβλεπε πέραν των φαινομένων, σε μια ακατάλυτη συμπαντική ενότητα. Για τη μετάγγιση αυτής της ιδεολογίας, τα θρησκευτικά πρόσωπα στάθηκαν χρήσιμοι αρωγοί του, οι οποίοι αναδείκνυαν τη σημασία του αγώνα και του χρέους του ανθρώπου προς τη ζωή αλλά και προς τον θάνατο. Υπό το παραπάνω πρίσμα, ο Καζαντζάκης παραμένει ο αιρετικός της νεοελληνικής λογοτεχνίας, μυημένος στα θεοσοφικά και τεκτονικά διδάγματα, του οποίου η περίπτωση παρουσιάζει πολύπτυχο ενδιαφέρον. Η μελέτη αυτή συνιστά μια σύντομη αναφορά στις επιρροές που δέχτηκε ο Έλληνας συγγραφέας, διαφωτίζοντας τα σημεία εκείνα του βίου και της εργογραφίας του, που τον καθιστούν σημαντικό φορέα της νεοελληνικής λογοτεχνικής παράδοσης.