Kafka und Griechenland

Περίληψη

Ο παρών τόμος συγκεντρώνει επιλεγμένες εισηγήσεις του διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου «Κάφκα και Ελλάδα», το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 18 και 19 Ιουνίου 2021 στο Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στόχος του συνεδρίου ήταν η συστηματική διερεύνηση ενός μέχρι σήμερα αποσπασματικά προσεγγισμένου ερευνητικού πεδίου, καθώς και η ανάδειξη των πολύπλευρων σχέσεων μεταξύ του έργου του Φραντς Κάφκα και του ελληνικού πολιτισμικού, λογοτεχνικού και ιδεοϊστορικού πλαισίου.

Αφετηρία αποτελεί η διαπίστωση ότι οι αναφορές στην Ελλάδα στην έρευνα του έργου του Κάφκα, αν και παρούσες – ιδίως μέσω μυθολογικών μορφών όπως ο Οδυσσέας, ο Προμηθέας και ο Ποσειδώνας, καθώς και μέσω φιλοσοφικών και εκπαιδευτικών επιρροών – δεν έχουν μέχρι σήμερα ενταχθεί σε ένα συνεκτικό ερμηνευτικό πλαίσιο. Παράλληλα, ο τόμος στρέφεται και προς την πρόσληψη του Κάφκα στην Ελλάδα, η οποία χαρακτηρίζεται από αξιοσημείωτη μεταφραστική δραστηριότητα και έντονη καλλιτεχνική απήχηση.

Τα άρθρα του τόμου οργανώνονται γύρω από δύο βασικούς άξονες: αφενός, την ανάλυση των κειμένων του Κάφκα υπό το πρίσμα της αρχαίας μυθολογίας, της φιλοσοφίας και της νεωτερικής αισθητικής· αφετέρου, τη μελέτη της πρόσληψης του έργου του στην ελληνική λογοτεχνία και τέχνη. Οι μελέτες αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο ο Κάφκα δεν αναπαράγει απλώς τα αρχαία πρότυπα, αλλά τα μετασχηματίζει, τα αποδομεί και τα εντάσσει σε μια δημιουργική διαλεκτική με τη νεωτερικότητα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση του έργου του με την πλατωνική φιλοσοφία, την κριτική του μύθου και τη διαλεκτική μεταξύ ορθολογισμού και μυθικού στοιχείου. Ταυτόχρονα, οι μελέτες για την πρόσληψη του Κάφκα στην Ελλάδα καταδεικνύουν τη διαρκή επικαιρότητα του έργου του, ιδίως σε περιόδους κοινωνικής και πολιτικής κρίσης, καθώς και τη λειτουργία του ως ερμηνευτικού εργαλείου για τη σύγχρονη πραγματικότητα.

Συνολικά, ο τόμος συνιστά μια διεπιστημονική συμβολή στη διεθνή έρευνα, αναδεικνύοντας τη σημασία των διαπολιτισμικών και συγκριτολογικών προσεγγίσεων και διευρύνοντας το ερευνητικό πεδίο στο σταυροδρόμι μεταξύ Κάφκα και Ελλάδας.