Από τη δίγλωσση ηλεκτρονική λεξικογραφία στη μηχανική μετάφραση και αντίστροφα: Ψηφιακές εφαρμογές αιχμής για τη λογοτεχνική μετάφραση από τα γερμανικά στα ελληνικά

Περίληψη

Με αφετηρία τη σύγχρονη δίγλωσση ηλεκτρονική λεξικογραφία, στη μελέτη αυτή θα εξετάσουμε ψηφιακές εφαρμογές αιχμής στον τομέα της μηχανικής μετάφρασης προκειμένου για τη λογοτεχνική μετάφραση από τα γερμανικά στα ελληνικά. Προκαταρκτικά θα επισκοπήσουμε τις εξελίξεις των συστημάτων μηχανικής μετάφρασης από το 2000 μέχρι σήμερα και θα συζητήσουμε την εμβέλειά τους στο πεδίο της λογοτεχνικής μετάφρασης. Έπειτα θα ελέγξουμε πέντε συστήματα μηχανικής μετάφρασης και τεχνητής νοημοσύνης με λειτουργίες μηχανικής μετάφρασης για το γλωσσικό ζεύγος γερμανικά–ελληνικά (Google Translate, Microsoft / Bing Translator, DeepL Translator, ChatGPT, Google Gemini). Το υλικό δειγματοληπτικής έρευνας περιλαμβάνει αποσπάσματα από τέσσερα διηγήματα γερμανόφωνων συγγραφέων: (1) E. T. A. [Ernst Theodor Amadeus] Hoffmann, «Das Fräulein von Scuderi» (1819)· (2) Franz Kafka, «Das Urteil» (1913)· (3) Marie Luise Kaschnitz, «Lange Schatten» (1960)· (4) Thomas Bernhard, «Die Mütze» (1967). Στον μεταφρασεολογικό σχολιασμό των αποτελεσμάτων αναλύονται τα κύρια μεταφραστικά προβλήματα, ενώ αξιολογούνται τα επιμέρους μηχανικά μεταφράσματα υπό το πρίσμα της ανθρώπινης μετεπιμέλειας με βάση τη δίγλωσση ηλεκτρονική αλλά και έντυπη λεξικογραφία. Η τελευταία ενότητα συμπυκνώνει τα πορίσματα της έρευνας και φωτίζει τις προοπτικές της λογοτεχνικής μηχανικής μετάφρασης από τα γερμανικά στα ελληνικά. Μετά την πρωτογενή και δευτερογενή βιβλιογραφία, ακολουθούν δύο παραρτήματα: (1) Πρωτότυπα και μεταφράσματα, (2) Οδηγίες και αποκρίσεις διαλογικών ρομπότ.